« دوستی جای خود، نقد جای خود! | Main | تعصب نداشته باشیم! «مولانا» واقعن ایرانی‌ست؟ »

درود بر نبوغ «کـافـکـا»!

از شما چه پنهان، من تا هم‌این چند روز پیش رمان «محاکمه»ی کافکا را نخوانده بودم. علت هم مشخص بود. ترجمه‌ای که «جلال‌الدین اعلم» از این اثر و کارهای دیگر کافکا از جمله «قصر» ارائه داده، از نظر من ترجمه‌های قابل قبولی نیستند. نمی‌دانم چرا، اما اصلن نمی‌توانم با خودم کنار بیایم که آقای اعلم را در زمره‌ی مترجمان زبردست قرار بدهم.

پارسال ـ کمابیش در هم‌این روزها ـ بود که یکی از دوستان که به تازه‌گی «محاکمه» را خوانده بود با تعریف‌های‌اش کلی دل ما را آب کرد که: عجب رمانی‌ست و واقعن حیف است که در اولین فرصت نخوانی‌اش! من هم وسوسه شدم که هم‌آن ترجمه‌ی نه چندان دل‌چسب «امیرجلال‌الدین اعلم» را دست بگیرم اما چند روز بعد در نمایش‌گاه کتاب از بچه‌های نشر «ماهی» شنیدم که «علی‌اصغر حداد» رمان «محاکمه» را در دست ترجمه دارد و احتمالن تا پایان تابستان، این کتاب به بازار خواهد آمد. قند توی دل‌ام آب شد و منتظر ماندم! انتظاری که تا هم‌این یکی دو هفته پیش ـ یعنی بیست‌ام فروردین ماه که پخش رسمی کتاب آغاز شد ـ ادامه داشت.

با این‌که سال‌هاست «کافکا» را دوست دارم و تعداد زیادی از داستان‌های کوتاه‌اش را ـ که مجموعه‌ی کامل آن‌ها را هم‌این آقای حداد دو سه سال پیش ترجمه و منتشر کرده ـ خوانده‌ام، باید اعتراف کنم که «محاکمه» واقعن چیز دیگری‌ست! از آن شاه‌کارهایی‌ست که در هر قرن تعدادشان به زحمت به اندازه‌ی سال‌های هم‌آن قرن می‌رسد. در یک کلام: معرکه!

درباره‌ی ترجمه‌ی «علی‌اصغر حداد» هم بیش از این نمی‌گویم که اگر فرصت و امکان‌اش را داشتید حتمن چند صفحه‌ای از آن‌را با ترجمه‌ی پیشین «محاکمه» که آقای اعلم انجام داده مقایسه کنید! آن‌وقت متوجه می‌شوید که مترجم یعنی که و ترجمه‌ی خوب باید چه‌گونه باشد.

این «یوزف کا»ی بی‌چاره‌ی «محاکمه» زنده‌گی خود ما را در پیش روی‌مان قرار می‌دهد و اگر کمی دقیق باشیم در استیصال او و اتمسفر فوق‌العاده سیاه و بی‌نظم و ظالمانه‌ی داستان، نمایی از خودمان، از انسان، این ناتوان‌ترین حیوان را بازمی‌شناسیم. درود بر نبوغ کافکا!

به همه‌ی آن‌ها که هنوز «محاکمه» را نخوانده‌اند یا حتا ترجمه‌های دیگر آن را خوانده‌اند، توصیه می‌کنم حتمن سراغ این رمان به شدت خواندنی، چندلایه و سراسر ایهام و استعاره بروند. مطمئن باشید که از خواندن آن پشیمان نخواهید شد.

دو سه روز پیش در انجمن فرهنگی سفارت اتریش در تهران یکی، دو ساعتی را مهمان «علی‌اصغر حداد» ـ مترجم «محاکمه» که پشت‌کار، دقت و ظرافت‌اش در ترجمه مثال‌زدنی‌ست و به چاپلوسی یا تایید من و امثال من هم نیاز ندارد ـ بودم و با هم مفصلن درباره‌ی «محاکمه»، کافکا و ترجمه گپ زدیم. اگر چند روزی دندان روی جگر بگذارید، این گفت‌وگو را هم در روزهای برگزاری نمایش‌گاه کتاب، در روزنامه‌ی «تهران ام‌روز» خواهید خواند.