« کـتـابـلاگ نـو! | Main | پیش‌نهاد یک رمان بی‌نظیر »

برای دوست‌داران و نیازمندان کتاب‌های قدیمی

خوب، دوستانی که من را از نزدیک می‌شناسند و یا به خانه‌ی‌‌مان آمده‌اند و کتاب‌خانه‌ی من را دیده‌اند، می‌دانند که چه‌قدر به کتاب‌های قدیمی علاقه دارم و درواقع بزرگ‌ترین سرگرمی زنده‌گی‌ام جمع کردن کتاب‌های قدیمی‌ست. البته منظورم از «قدیمی»، کتاب‌های عتیقه نیست که قیمت‌های چند صدهزارتومانی و میلیونی دارند! کتاب‌هایی را می‌گویم که در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۵۷ منتشر شده‌اند و الان اکثرن نایاب‌اند. کتاب‌های کم‌یابی را که پس از انقلاب منتشر شده‌اند نیز باید به فهرست کتاب‌های مورد علاقه‌ام اضافه کرد! و از شما چه پنهان اگر به نسخه‌ی تمیزی از چاپ‌های نخستین کتاب‌های نایاب و قدیمی دست‌رسی پیدا کنم که دیگر از تصاحب‌شان «جشنی بی‌کران» در وجودم شکل می‌گیرد!

به عبارت به‌تر من جدا از کتاب‌خوان بودن، یک «کتاب‌باز» حرفه‌ای هستم و درست مثل کسانی که به جمع‌آوری تمبر یا کارهای این‌چون‌اینی علاقه دارند، عشق‌ام گردآوری کتاب‌های قدیمی در حوزه‌های مورد علاقه‌ام مثل ادبیات، تاریخ، ایران‌شناسی و ... است. حالا بماند که «زیگموند فروید» آدم‌هایی مثل من را که به جمع‌آوری مجموعه ـ هر مجموعه‌ای ـ مشغول‌اند، نوعی بیمار هیستریک می‌داند!

اما غرض از این روده‌درازی! مطمئن هستم بسیاری از کتاب‌خوان‌های غیرحرفه‌ای و یا نیمه‌حرفه‌ای گاهی به کتاب‌هایی احتیاج پیدا می‌کنند و یا علاقه‌مند به مطالعه‌ی آن‌ها می‌شوند که آخرین چاپ‌شان به سال‌های قبل از انقلاب بازمی‌گردد و برخلاف کتاب‌خوان‌های حرفه‌ای نمی‌دانند چه‌طور می‌توانند آن‌ها را تهیه کنند. حتا گاهی در مورد کتاب‌هایی که پس از انقلاب منتشر شده‌اند نیز این اتفاق تکرار می‌شود و کتاب‌های خاصی به‌هم‌آن دلایلی که از مطالعه‌ی تعداد زیادی از کتاب‌های چاپ‌شده در زمان محمدرضا شاه محروم‌ایم ـ سانسور، مشکلات حقوقی نشر، عدم بازدهی اقتصادی و ... ـ تجدیدچاپ نمی‌شوند و در نتیجه به تدریج در رده‌ی کتاب‌های کم‌یاب و نایاب قرار می‌گیرند.

فرض کنید کسی بخواهد «هم‌سایه‌ها»ی احمد محمود، «سنگ صبور» صادق چوبک، «پرنده‌گان می‌روند در پرو می‌میرند» رومن گاری، کتاب‌های «ابراهیم گلستان»، «شیطان و خدا»ی سارتر «زناشویی و اخلاق» برتراند راسل و یا از کتاب‌هایی که پس از انقلاب منتشر شده‌اند، «بچه‌های نیمه‌شب» و «شرم» سلمان رشدی، «فهرست لغات زبان مخفی» و یکی از صد‌ها و هزارها کتاب این‌چون‌اینی دیگر را تهیه و مطالعه کند. یا شاید بخواهد نسخه‌ی پیش از انقلاب و بدون سانسور کتابی را که پس از انقلاب هم چاپ‌شده، داشته باشد.

مطمئنن این کتاب‌ها را در طبله‌ی هیچ عطاری نمی‌توان یافت، اما خوب، خوش‌بختانه کتاب‌فروشی‌های نه‌چندان شناخته‌شده‌ای وجود دارند که بسیاری از این کتاب‌ها در قفسه‌های آن‌ها پیدا می‌شوند! اگر هم پیدا نشوند، شما می‌توانید به آن‌ها سفارش بدهید تا آن‌ کتاب یا کتاب‌های خاص را برای‌تان پیدا کنند و به دست‌تان برسانند.

برخلاف آن‌چه ممکن است تصور کنید قیمت این کتاب‌ها آن‌چون‌آن هم بالا نیست و به جز کتاب‌های خیلی خاص ـ مثل بعضی از ‌آن‌ها که من در پاراگراف بالا نام بردم! ـ باقی‌شان باتوجه به تعداد صفحات‌شان حتا از کتاب‌های روز که در کتاب‌فروشی‌های معمولی می‌خریم، ارزان‌ترند! حالا که بحث از کتاب‌های روز پیش آمد این را هم بگویم که در هم‌این کتاب‌فروشی‌ها خیلی از کتاب‌های جدید را هم می‌توانید با تخفیف‌های قابل‌توجه پیدا کنید و بخرید. مثلن کتاب‌هایی که در سال‌های دهه‌ی هشتاد چاپ شده‌اند با حداقل بیست‌درصد تخفیف تهیه کنید. اکثر این کتاب‌ها هم در حد نو و حتا بسیاری مواقع نو هستند! بالاخره، در این روزها که همه‌مان از گرانی کتاب می‌نالیم، این هم برای خودش راه حلی‌ست!

باور کنید این یک رپرتاژ آگهی نیست! حتا می‌دانم که باشناخته‌تر شدن این کتاب‌فروشی‌ها و گرمی بازارشان احتمالن قیمت‌ها بالاتر می‌رود و کتاب‌های خاص نیز کم‌یاب‌تر می‌شوند! با وجود این، دوست دارم این کتاب‌فروشی‌ها را به آن‌هایی که نمی‌شناسندشان نیز معرفی کنم تا لذت سرک‌کشیدن به آن‌ها و فضای غارمانند و کهنه‌سازشان و گشت و گذار بین کتاب‌هایی که هیچ‌وقت در کتاب‌فروشی‌های معمولی یافت نمی‌شوند را با هم تقسیم کنیم.

خلاصه نشانی دقیق دو پاساژ کتاب را که این حدود سی، چهل کتاب‌فروشی عرضه‌کننده‌ی کتاب‌های قدیمی در آن‌ها قرار دارند برای‌تان می‌نویسم تا اگر وقت کردید، یا اگر دنبال کتاب نایاب و کم‌یابی بودید و یا حتا از سر تفنن، سری به آن‌ها بزنید و ببینید تا چه حد حرف‌ها و تعریف‌هایی که در پاراگراف‌های بالا راجع به‌شان خواندید، راست یا دروغ است!

۱ـ پاساژ ایران: ضلع غربی میدان انقلاب، ابتدای خیابان آزادی، سمت چپ، پنجاه قدم بعد از سینماها، طبقات دوم و سوم پاساژ. (گول طبقه‌ی هم‌کف را که همه‌ی مغازه‌های آن بوتیک و کفش‌فروشی‌ست نخورید!)

۲- پاساژ صفوی: شمال میدان انقلاب، ابتدای کارگر شمالی، سمت راست، نرسیده به خیابان ادوارد براون. (این‌جا هر سه طبقه‌اش عمدتن کتاب‌فروشی‌ست!)

به‌عنوان کسی که مویی در این کار سپید کرده توصیه می‌کنم اگر گذارتان به این کتاب‌فروشی‌ها افتاد، تا جایی که می‌توانید، کتاب مورد نظرتان را بین کتاب‌ها پیدا کنید و بعد قیمت آن را بپرسید! اگر مستقیمن سراغ کتاب خاصی را بگیرید احتمالن باید چند تایی از اسکناس‌های رنگارنگ‌تان را اضافه‌تر از آن‌چه باید، تقدیم جناب کتاب‌فروش کنید! چند صباحی که آن‌جا رفت و آمد داشته باشید هم خودتان یک‌پا کارشناس کتاب‌های قدیمی می‌شوید و قیمت واقعی‌شان و فوت ‌و فن‌های دیگر دست‌تان می‌آید و هم کتاب‌فروش‌ها شما را می‌شناسند و می‌دانند که نمی‌توانند سرتان کلاه بگذارند!