« درست بنویسیم | Main | آخرین اجرای نمایش فنز »

شاهکارهای ادبی ـ ۳

صفحه‌ی ویژه‌ی شاهکارهای ادبی در کتابلاگ (برای اطلاعات بیش‌تر و خواندن یادداشت‌های دیگر کلیک کنید)

صد سال تنهایی
گابریل خوزه گارسیا مارکز

«اگر حقیقت داشته باشد که می‌گویند رمان مرده است یا در حال مردن است، پس همگی از جا برخیزیم و به این آخرین رمان (صدسال تنهایی) سلام بگوییم!».
(ناتالیا گینزبورگ، نویسنده‌ی نام‌دار ایتالیایی)

در اشاره به بیوگرافی و آثار «گابریل گارسیا مارکز» به چند سطر اکتفا می‌کنم: «مارکز» در 6 مارس 1928 در کلمبیا متولد شده و هم‌اکنون هم زنده است و به‌علت بیماری پیش‌رفته‌ی سرطان، آخرین روزهای عمرش را تجربه می‌کند و اغلب در ميان مكزيكوسيتی و كلينیكی در لس‌آنجلس، شهری كه پسرش «فيلماكر گارسيا» زندگی می‌كند، در رفت‌- و -‌آمد است. مارکز، جایزه‌ی نوبل 1982 را از آن خود کرده و تا آن‌جا که من اطلاع دارم، تا الان این آثار از او به فارسی ترجمه و منتشر شده است: «پاييز پدرسالار»، «داستان غم‌انگيز ارنديرا و مادربزرگ سنگدل‌اش» (درسال‌های قبل از انقلاب با ترجمه‌ی بهمن فرزانه)، «كسی به سرهنگ نامه نمی‌نويسد»، «ساعت شوم»، «صد سال تنهايی»، «سرگذشت یک غریق»، «وقايع‌نگاری یک جنايت از پيش اعلام‌شده»، «تدفين مادربزرگ»، «بازگشت پنهانی میگل لیتین به شيلی»، «ژنرال در هزارتوی خود»، «عشق سال‌های وبا»، «از عشق و دیگر اهریمنان»، «توفان برگ»، «گزارش یک مرگ»، «گزارش یک آدم‌ربایی»، «ماجرای اقامت پنهانی میگل لیتین در شیلی»، «زنده‌ام که روایت کنم» و ...
و اما «صد سال تنهایی»...

من چهار ترجمه‌ی مختلف از صد سال تنهایی دیده‌ام؛ ترجمه‌‌های: «بهمن فرزانه»، «کیومرث پارسای» (که مستقیمن از اسپانیولی انجام شده) ، «محمدرضا راه‌ور» و محسن محیط .

شدیدن توصیه می‌کنم که اگر سراغ «صد سال تنهایی» می‌روید فقط و فقط با ترجمه‌ی بی‌نظیر «بهمن فرزانه» باشد؛ هرچند این ترجمه آخرین‌بار قبل از انقلاب 57، منتشر شده و دیگر هم اجازه‌ی تجدیدچاپ نیافته است، اما می‌توان با کمی جست‌وجو در پیاده‌روهای روبه‌روی دانشگاه‌ تهران، یا در کتاب‌فروشی‌هایی که کتب نایاب می‌فروشند، یک نسخه‌ی افست آن را با قیمت مناسبی خرید.

این را از این جهت می‌گویم که ترجمه‌ی کیومرث پارسای به‌علت ممیزی و سانسور، نسبت به متن اصلی کتاب حذفیات زیادی دارد و با این‌که ترجمه‌ی محمدرضا راه‌ور را ندیده‌ام، می‌توان حدس زد که با توجه به ناشناسی مترجم و بازاری‌بودن کارهای انتشارات چاپ‌کننده‌ی ترجمه‌ی او (یعنی نشر شیرین)، نبایستی ترجمه‌ی درخوری باشد و ترجمه‌ی محسن محیط هم به‌قدری افتضاح است که من هنوز ده‌ ـ پانزده‌ صفحه از آن‌را نخوانده کتاب را به گوشه‌ای پرتاب کردم و دیگر هم سراغش نرفتم! این است که می‌گویم، ترجمه‌ی «بهمن فرزانه»، بهترین ترجمه‌ی موجود از این اثر به فارسی است. به هر حال...

ارائه‌ی یک خلاصه از رمان «صدسال تنهایی»، بسیار دشوار است و علت آن هم علاوه بر حجیم‌بودن آن، تعدد شخصیت‌ها و وقایع رمان است که همگی در شاخه‌ی اصلی داستان هستند و حذف هرکدام معادل نادیده‌گرفتن پاره‌ا‌ی از رمان است. با این حال من سعی می‌کنم یک خط سیر کلی از رمان به ‌دست بدهم. فکر می‌کنم لازم به‌ اشاره نباشد که «صدسال تنهایی» در ژانر رئالیسم جادویی است که در آن جهان‌ِ خارج، در مقابل جهانِ ‌داستان هویت خود را می‌بازد و برخلاف مولفه‌های داستان‌های رئالیستی (واقع‌گرا)، هر اتفاقی منطق داستانی دارد و این‌گونه است که بازگشت مرده‌ای به جهان زندگان یا تولد فرزندی که دم دارد