درست بنویسیم

خوش‌بختانه بعضي از کامنت‌هاي پيشين آن‌چه را مي‌خواستم بگويم به خوبي بيان کرده‌اند. به اعتقاد من زبان و دستورالعمل استفاده‌ي آن از سطح گفتار به سطح نوشتار منتقل مي‌شود. نظم بخشيدن به زبان پس از مکتوب شدن‌اش مطمئنا در خيلي جاها فايده‌مند خواهد بود (مثلا کمک مي کند تا مکانيزم‌هاي زباني را در محيطي پاک‌تر و آزمون‌پذيرتر بسنجيم) اما نه هميشه و نه در مرحله‌ي ثبت گويش.

این گونه نادرستی ها کهاز قلمرو زبان گفتار به زبان نوشتار رته می یابد، اجتناب ناپذیر و بخ اصطلاح غلط مصطلح است و از خاصیت های آن یکی این است که زبان را به سادگی سوق می دهد. یکی از دستاوردهای ادبیات داستانی هم از قضا نزدیک کردن زبان گفتار به نوشتار است. برای همین به جای ملحفه از ملافه، به جای درب از در و جز اینها استفاده می کنند. به این دلایل نوشتهء سرکار ادامهء یک حرکت لوس و بی معنی در شبکهء بی در و پیکر است کهجز اضهار فضل و فضله حاصلی نخواهد داشت. من اگر این حقیقت را یدآور می شوم تنها به این دلیل است که بگویم خوانندگان آنقدرها هم احمق نیستند که می پندارید.

با جناب وحید موافقم. حتی شاملو هم در مقدمه رمان دن آرام از دست این جور نگاه‌های اتوکشیده شاکی شده. فرهنگ اصطلاحات عامیانه ابوالحسن نجفی را هم که ببینی خواهی دید که بسیاری از این دست واژه‌ها در زبان فارسی مقبول افتاده‌اند و صحت هر دو گونه آنها تایید شده است.(مثال‌هایی که می‌آورد همه از نویسنده‌های شاخص فارسی‌زبان هستند.)
از آن روست که مشمع را مشما هم می‌توان گفت، دهان را دهن، پیراهن را پیرهن، و ملحفه را ملافه.
از همه اینها جالب‌تر، در ترجمه تفسیر طبری می‌خواندم که در ماجرای گندم خوردن آدم و حوا و ستر عورت‌شان نوشته بود: هر یک از آنها با «بلگی» از انجیر عورت خود را پوشاندند!

شده قضیه، راجب و راجع

اتفاقاً نظیر این اشتباه را در وبلاگ عطاالله مهاجرانی دیدم؛ البته شبیه‌اش را؛ "دم" را "دمب" نوشته بود! به او تذکر دادم و اصلاح‌اش کرد.

یه کامنت بی ربط به متن:
آقای جاوید در مورد متنهایی که به اسم شاهکارهای ادبی نوشته بودید، باید بگویم که وقتی شما تمام داستان را تعریف می کنید، دیگر علاقه ای به مطالعه ی کتاب برای خواننده نمی ماند و این متون فقط برای کسانی که کتاب را مطالعه کرده اند، مفید است در صورتیکه که با توجه به اهداف شما از این قسمت، بعضی ها شاید هنوز این کتب را نخوانده باشند و قرار است تشویق به خواندن شوند.

مثلا ً تکلیف ِ "جُم جُملک، بلگ ِ خزون" چیه؟ آیا "صورت صحیح نوشتاری"ش "جنب جنبک، برگ ِ خزان" ست یا چی؟
اصا ً مگه خط قرار نی وسیله ی ِ ضبط ِ اونچه که گفته می شه باشه؟
یه نیگایی به جنگنامه ی ِ غلامان ِ بیضایی بندازین به عنوان ِ نمونه و ببینین چطو واسه نوشتن ِ ص و س و ژ و ... با تبفظ ِ سیاهای ِ روحوضی ورداشته نشانه ی ِ جدیدی ابدا کرده: با گذاشتن ِ سه تا نقطه بالا ی ِ ص مثلاً.

آقای ِ حسین جاوید گرامی
سال ها پیش وقتی (شما نمی دونم چند ساله بودید ولی بنده یه الف بچه بودم) که کتاب ِ غلط ننویسیم ِ نجفی درآمد باطنی نمی دونم در کجا نوشت که "آقای ِ نجفی، بذارید غلط بنویسیم."
حالا حکایت ِ شماست؛ شاید هم ما.
"جنب‌" و "جم" هر دو درست اند و نشان دهنده ی ِ دو شکل از تلفظ یک کلمه می باشند که از اجزای ِ تشکیل دهنده ی ِ یک عنصر ِ بسیار مهم زبان یعنی "گویش"اند.
این تفاوت ها در لحن ِ متن بی نهایت ههم هستند.
شما آدم ِ کتاب خوانده ای به نظر می رسید و به همین دلیل عبارات ِ قالبی مانند "صورت صحیح نوشتاری" کمی ناخوشایند و نشانه ی ِ بی دقتی ست. یعنی همه ِ آنها که از هدایت به بعد تلاش کرده اند فارسی را از انجماد در آورند "غلط" نوشته اند؟

جالب بود و مفید...البته من نمونه نوشتاریش رو ندیده بودم، فکر میکردم فقط در محاوره اینجوری بکار برده میشه...

اگر زبان يک علم ِ (؟) قراردادی باشه، اشتباهِ‌ مشترکِ‌ همه در واقع ديگه اشتباه نيست. زبان شناس ها باید نظرشون متفاوت باشه اما نمی شه مخالفِ‌ این بود که زبان ها هرچه جنبه ی آکادميک شون قوی تر باشه زودتر می ميرند.‌ (مثلاً زبان شناس های «آکادمی فرانسِز» اينو خيلی دير فهميدند.‌ وقتی که فرانسه ديگه زبون بين المللی نبود!)
ملا لغتی ها نمی گذارن زبان ‌جم بخوره! :)