« تولد سيمين | Main | گل (clay) »

ميرا

با این‌که این روزها به‌شدت سرماخورده‌ام و ناخوش هستم، رمان کوچک «میرا»، نوشته‌ی «کریستوفر فرانک» و با ترجمه‌ی «لیلی گلستان» را دست گرفتم و یک نفس تا انتها خواندم. الان حوصله‌ام چندان سر جا نیست که مفصل راجع‌به کتاب بنویسم، اما همین‌قدر بگویم که مدت‌ها بود کتابی این چنین تحت‌تاثیر قرارم نداده بود.

فضای رمان، یک فضای سوررئالیستی وهم‌آلود و وحشتناک است. همه‌چیز در هاله‌ای از یاس و سرخوردگی و حس زیرنظر بودن می‌گذرد و شهر به مربع‌های شماره‌گذاری‌ـ شده‌ی تحت کنترل که روز به روز در حال گسترش است تقسیم شده و چراغ‌ها آن‌را در شب هم روشن نگاه می‌دارند و سربازان پیوسته در حال چرخ‌زدن هستند که کسی خلاف مقررات وضع شده عمل نکند.

دیوارها همه شیشه‌ای‌ایست و کوچک‌ترین حرکت هر شخص، از دید دیگران و سربازان پنهان نیست. آن‌چه دولت در این شهر شیشه‌ای پی آن است، القای یک خوش‌بینی دروغین است که همه ملزم به رعایت آن هستند؛ همه باید مدام بخندند و داستان‌های خنده‌دار برای هم تعریف کنند و هیچ‌چیزی برای گلایه وجود ندارد.

هم‌خوابگی عمومی، جزیی از وحدت و قانون شهروندی است و دست رد به سینه‌ی کسی زدن مستحق مجازات؛ عشق، گناهی بزرگ است، زیرا باعث تفاوت‌گذاشتن بین افراد در شهر آرمانی است و امری نپذیرفتنی. این‌گونه است که زن و مرد و پیر و جوان، موظف هستند که با هم جفت شوند و راوی داستان نیز مدام با خواهرش میرا هم‌خوابه می‌شود.

هرکس که علیه شرایط بشورد و به آن تن ندهد، به "خانه‌ی اصلاح" فرستاده می‌شود و آن‌جا با یک جراحی، نقابی روی صورت او می‌کشند تا همیشه خندان باشد و همه‌چیز را از عینک خوش‌بینی و جمع‌گرایی و دوری از فردگریزی ببیند. راوی داستان، از جمله‌ی همین افراد متفاوت است که قصد ندارد به شرایط تن دهد، اما عاقبت نمی‌تواند گریزی از آن داشته باشد و به خانه‌ی اصلاح فرستاده می‌شود و آن نقاب را روی چهره‌ی او نیز می‌کشند و به زندگی جدیدی واردش می‌کنند و در انتهای داستان شاهد هستیم که عصیان مجدد او و میرا برای برداشتن نقاب از روی چهره‌شان به مرگشان می‌انجامد.

میرا، یک رمان استعاری زیباست. حجم کمی هم دارد و بعید می‌دانم که کسی از خواندنش لذت نبرد. این رمان را نشر بازتاب‌نگار منتشر کرده است.