« يك‌ سالگى و كتابلاگ دات كام | Main | ويژه‌نامه‌ى نوروزى ِ «شرق» »

ديوان اشعار ِ طنز ِ«سيدجعفر موسوى» متخلص به «خاكشير»

روزي‌كه بلند شد ز مشروطه صدا/ آمد بر من دهاتي گيوه به پا
پرسيد كه مشروطه و آزادي چيست؟/ گفتم زن خود هر چه دلت خواست بگا!

* * *
دي واعظي بر سر منبر فرمود/ حرفي كه مرا خنده پس از خنده فزود
گفت از پس و پيش هر كسي بختي داشت/ ما را نه ز پيش بخت و نه از پس بود

* * *
يارم ننهد بوسه زنم زير خرش/ ترسد كه شود خراب شش‌ماهه فرش
بسيار قر است و كم‌سواد است اي كاش/ مي‌بود سواد او به‌اندازه فرش

* * *
آن‌شوخ كه يك جهان ملاحت دارد/ شيرين سخنش بسي فصاحت دارد
گفتا كه بيا مرا بكن يك‌دفعه/ گفتم كه دگر زمن قباحت دارد!
* * *

ابياتي كه خوانديد، چند بيت از مودبانه‌ترين اشعار سيد جعفر موسوى متخلص به خاكشير بود كه من بعد از حدود نيم‌ساعت جستجو از ميان ديوان او انتخاب كرده بودم.
جستجويم به‌خاطر اين بود كه پي اشعاري مي‌گشتم كه نام آلات تناسلي در آن نيامده باشد!
خودتان مقدمه ديوان او را بخوانيد تا با اين شاعر طنزگوي خوش‌ذوق بيش‌تر آشنا شويد:

"شاعر شهير و سخن‌سراي خوش تقرير، سيد جعفر موسوى متخلص به خاكشير در شوخ‌طبعي و لطيفه‌سرائي در ميان شعراي فكاهي‌گوي گذشته و كنون نظير و مانند ندارد. شاعر نام‌برده در بين اهل ذوق و ادب اصفهان به نام شاعر عصر پپسى كولا معروف و مشهور گرديده و نام و تخلص خود را بدين شرح بيان مي‌نمايد:

در صف شاعران دليرم من * كون سپر كن كه گرز كيرم من
جعفر موسوى بنامم و ال * متخلص به خاكشيرم من

از محاسن رفتار و محامد گفتار او ، اين‌كه با چنين طبع نقاد و زبان قادر در تمام ايام عمر خود ، خاطري را از خود ناشاد نساخته و با تيغ زبان كه (حربه شاعران ) است به هجاي كسي نپرداخته است. چنان‌چه از لابه‌لاي اشعار فكاهي و شيرين او برمي‌آيد، شاعر، جدي را با شوخي آميخته و در قالب هزل و مطايبه ريخته تا مانند تخلصش (خاكشير) به همه طبعي سازگار باشد. اين بلبل خوش الحان اصفهان و شاعر شيرين بيان ، در سنه 1300 قمري پا به عرصه وجود نهاده و در سال 1375 ق در سن 75 سالگي دارفاني را وداع گفته و به دارباقي شتافته است.

از عجايب و شگفتي اتفاق اين‌كه ماده تاريخ فوت او نيز (خاكشير مرد) است كه اين كلمه يعني (خاكشير مرد) از روي حروف ابجد كه حساب شود1375قمري مي‌شود. مدفن شاعر در تكيه گلزار تخت فولاد كه جايگاه و آرامگاه اكثر دانشمندان و فضلاي اين شهر مي‌باشد واقع گرديده است. ديوان خاكشير در سال 1335 شمسي در تهران به‌طبع رسيد، گرچه تمامي اشعار فكاهي او به‌دست ما نرسيد ولي تا آنجائي‌كه مقدور بود سعي نموديم اشعار او را كه در دست مردم اصفهان پراكنده شده بود جمع‌آ‌وري نموده و منتشر سازيم تا نام اين شاعر فكاهي‌گوي هم مانند ديگر شاعران باقي و جاويد بماند.

در خاتمه متذكر مي‌گردد منظور شاعر از گفتن اين‌گونه اشعار ترويج مردم به فساد اخلاق نبوده است، بل‌كه همان‌طور كه در بالا اشاره گرديد خواسته است در هزل و مطايبه مفاسد و مضرات كارهاي ناشايسته را كه بعضي از مردم بي‌بند و بار مرتكب مي‌شوند گوشزد نمايد تا شايد چشم بصيرت پيدا نموده و دست از اين‌گونه اعمال ننگين بردارند. اميد است خوانندگان محترم در ضمن اين‌كه اين ديوان را يكي از وسائل تفريح و خوشي خود قرار مي‌دهند سعي نمايند تا از نتايج اخلاقي وتهذيب اخلاق ، كه منظور شاعر بوده است بهره و نتيجه بر گيرند."

*

البته من كه هرچه گشتم "نتايج اخلاقي و تهذيب اخلاق، كه منظور شاعر بوده است"! را در ميان اشعار او نيافتم!

ناگفته پيداست كه ديوان اشعار او اجازه‌ي چاپ در ايران را ندارد و هم‌اكنون هم ناياب است، اما نسخه‌ى پى‌دى‌اف ديوان اشعار خاكشير، از طريق يكي از دوستان به دست من رسيده كه من هم تصمصم گرفتم آن را در اختيار دوستان ديگر قرار دهم.
ابتدا مي‌خواستم آن‌را در وبلاگم آپلود كنم، اما بعد پشيمان شدم، چون احتمال دادم كه ممكن است مشكلاتي ايجاد كند و مايه‌ي دردسر شود.
به‌همين‌خاطر تصميم گرفتم آن‌را براي هركس كه مايل باشد، از طريق ايميل بفرستم.

به‌هرحال، دوستاني كه تمايل داشتند ديوان خاكشير را برايشان بفرستم، مي‌توانند از دو راه اقدام كنند.
اول اينكه يك ايميل خالي به آدرس javied1364(at)gmail(dot)com بفرستند و در قسمتsubject بنويسندkhakshir
و راه ساده‌تر اين‌كه در كامنت‌ها آدرس ميل خود را بگذارند و درخواستشان را اطلاع دهند.

من به‌صورت يك ايميل جمعي، ديوان را براي دوستاني كه خواسته‌اند ارسال مي‌كنم و براي آن‌ها هم كه جا ماندند به‌صورت شخصي خواهم فرستاد.

پی‌نوشت:
این نسخه، دیوان کامل اشعار «خاکشیر» نیست اما تعداد زیادی از اشعار طنز او را در بر دارد.